Bezpiecznik podróżnika

Dramatycznie wysoki wzrost zachorowalności na Dengę wynika z poszerzania zasięgu geograficznego występowania choroby, który jest efektem rozprzestrzeniania się komarów z rodzaju Aedes, będących przenosicielami choroby. Sprzyja temu rozwój wymiany handlowej pomiędzy różnymi rejonami świata. Podczas transportu towarów (np. opon samochodowych, wilgotnych produktów roślinnych) z rejonów, na których występuje ryzyko zakażenia, przewożone są także formy rozwojowe owadów. Komary przenoszące dengę mają duże zdolności do adaptacji do bytowania w środowisku stworzonym przez człowieka. Denga dziś to nie tylko Ameryka Środkowa i Południowa, Azja Południowo-Wschodnia oraz wyspy zachodniego Pacyfiku, choć tam nadal odnotowuje się najwięcej zachorowań. Rodzima transmisja choroby występuje również w Europie.

DENGA - objawy, leczenie, profilaktyka

Denga – objawy

Objawy dengi pojawiają się najczęściej od 3 do 7 dni po ukłuciu przez zakażonego komara. Do dolegliwości, które są zgłaszane przez większość pacjentów należy:

  • gorączka sięgająca 40 – 41 stopni Celsjusza,
  • bóle mięśniowo-stawowe
  • bóle głowy
  • plamista wysypka
  • bóle zlokalizowane za gałkami ocznymi.

W większości przypadków chorzy powracają do zdrowia w ciągu kilku dni.

Ciężka denga – objawy

U około 5% pacjentów po 24-godzinnym okresie bezobjawowym może nastąpić nawrót dolegliwości w postaci tzw. objawów alarmujących. Należą do nich:

  • uporczywe wymioty
  • ból brzucha
  • powiększenie wątroby
  • trudności w oddychaniu
  • niepokój i inne zaburzenia świadomości
  • krwawienia z błon śluzowych, które wynikają z uszkodzenia ścian naczyń krwionośnych i przenikania krwi do przestrzeni pozanaczyniowej

Powyższe objawy sygnalizują przechodzenie choroby w krytyczną fazę i rozwój ciężkiej dengi, która jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia. Osoby z ciężką dengą umierają w wyniku uogólnionych krwawień i niewydolności wielonarządowej. Laboratoryjnym wskaźnikiem nadchodzącej ciężkiej dengi jest znaczne obniżenie poziomu płytek krwi i leukocytów (trombocytopenia i leukopenia) oraz wzrost hematokrytu, będący odzwierciedleniem zwiększenia gęstości krwi.  Śmiertelność w przebiegu ciężkiej dengi wynosi 20%.

Denga – leczenie

Najważniejszym elementem leczenia dengi jest odpoczynek i właściwe nawodnienie organizmu. W sytuacji nasilonych bólów mięśniowo-stawowych i gorączki zastosowanie znajdują leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, np. paracetamol i acetaminofen. W związku ze zwiększaniem ryzyka krwawienia, zdecydowanie odradza się stosowanie aspiryny i ibuprofenu. Pacjenci z ciężką dengą wymagają hospitalizacji celem stałego monitorowania parametrów życiowych, suplementacji płynów i preparatów krwiopochodnych. Właściwe leczenie zmniejsza śmiertelność do 1%.

Denga – eliminowanie zagrożenia

Najskuteczniejszym sposobem zmniejszenia liczby osób chorujących na dengę w skali świata jest skuteczna walka z wektorem czyli komarami z rodzaju Aedes. Głównym filarem programu eliminacji tych owadów jest zmniejszenie liczby miejsc lęgowych, czyli zbiorników stojącej wody słodkiej. Komary egipskie i tygrysie wykształciły duże zdolności adaptacji do sztucznego środowiska stworzonego przez człowieka, dlatego potrafią składać jaja np. w pustych puszkach po napojach, naczyniach na kwiaty na cmentarzach czy składowanych na otwartej przestrzeni oponach samochodowych (patrz galeria poniżej). Zmniejszenie populacji tych owadów na terenach endemicznych wymaga jak najszybszego usuwania lub regularnego opróżniania wszelkich przedmiotów z wody oraz powszechny udział ludności na danym terenie w stosowaniu powyższych dobrych praktyk.

Sposobem ochrony domostw przed wnikaniem komarów do mieszkań jest stosowanie siatek w oknach i drzwiach oraz spryskiwanie pomieszczeń insektycydami. W 2015 roku zakończono prace nad szczepionką przeciw dendze. Preparat zawiera 4 żywe atenuowane serotypy wirusa i jest zalecany dla osób w wieku od 9 do 45 lat, które mieszkają w rejonach z największą liczbą zachorowań. Zmniejszenie liczby osób chorujących na dengę w skali świata jest kluczowe nie tylko ze względów zdrowotnych ale także epidemiologicznych, gdyż prawdopodobieństwo zakażenia komara jest wprost proporcjonalne do liczby nosicieli wirusa.

Denga – profilaktyka indywidualna

Ochrona indywidualna polega na stosowaniu odzieży ochronnej – bluz z długimi rękawami i spodni z długimi nogawkami w czasie przebywania na otwartej przestrzeni. Ryzyko ukłucia zakażonego komara skutecznie zmniejszają chemiczne substancje o działaniu odstraszającym owady, czyli repelenty. Do najczęściej stosowanych repelentów należy dietylotoluamid (tzw. DEET) oraz ikarydyna lub pikarydyna.

Skuteczność środków zapobiegawczych jest warunkowana znajomością cyklu życiowego owadów – komary z rodzaju Aedes bytują w pobliżu domostw ludzkich na terenach miejskich w ciągu dnia, a ich największa aktywność przypada na 2 godziny po świcie i 2 godziny przed zachodem słońca. Wspomniana protekcja powinna być stosowana szczególnie restrykcyjne w sytuacji, gdy na dengę zachoruje jeden z członków rodziny, gdyż zwiększa prawdopodobieństwo przeniesienia choroby na pozostałych domowników przez komary będące w najbliższym otoczeniu.

UWAGA: 75% wszystkich infekcji przebiega całkowicie bezobjawowo. Kontakt z wirusem potwierdza obecność przeciwciał przeciwwirusowych, a każdy dodatni wynik wymaga interpretacji lekarza specjalisty medycyny podróży, gdyż przebycie dengi może zwiększać ryzyko ciężkiej dengi podczas kolejnych wyjazdów! Niezbędnym elementem odpowiedzialnego podróżowania jest wykonywanie specjalistycznych badań laboratoryjnych po powrocie do kraju celem ostatecznego wykluczenia przebycia choroby.

Tekst powstał we współpracy z Wielkopolskim Centrum Medycyny Podróży

Partnerzy

Kontakt

Organizator kampanii

unique work 

ul. Przeskok 2

00-032 Warszawa

tel.: (22) 403 60 68

e-mail: kontakt@uniquework.pl

Przejdź do paska narzędzi