Bezpiecznik podróżnika

Świat jest dziś otwarty jak nigdy przedtem, do tego znacznie zmniejszyły się dystanse. Mając w ręku bilet i paszport albo dowód osobisty, możemy w ciągu zaledwie kilku godzin znaleźć się w miejscu odległym o kilkaset lub nawet kilka tysięcy kilometrów, w zupełnie innej strefie czasowej i klimatycznej. Kiedy wybieramy się w taką podróż musimy pamiętać, że nasz organizm będzie potrzebował czasu, aby przystosować się do nowych warunków. Już sama długotrwała podróż samolotem stanowi dla niego nie lada wyzwanie.

Aklimatyzacja - zmiana strefy czasowej i klimatycznej

Adaptacja klimatyczna – klimat gorący

Warunki panujące w klimacie gorącym, zdecydowanie różnią się od zwyczajnych dla nas warunków klimatu umiarkowanego. I dlatego w klimacie gorącym trochę inaczej pracuje nasz układ krążenia, oddychania i układ moczowy. W związku z wysokimi temperaturami organizm zaczyna wydalać większą ilość wody i elektrolitów drogą parowania i wydzielania potu (szacuje się, że w okresie adaptacyjnym u osób niezaaklimatyzowanych pot zawiera 2–3 razy więcej soli niż u osób zaaklimatyzowanych). U osób niezaaklimatyzowanych może zatem łatwo dojść do zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, które z kolei mogą prowadzić do urazów cieplnych, takich jak udar cieplny, który powstaje na skutek załamania mechanizmów termoregulacyjnych organizmu.

Wczesnymi objawami udaru cieplnego są:

  • bóle i zawroty głowy,
  • nudności i wymioty,
  • ogólne osłabienie,
  • wzrost temperatury ciała.

W dalszych etapach może dojść do wystąpienia zaburzeń psychicznych (majaczenia) i drgawek. Innymi urazami cieplnymi są kurcze mięśniowe, wyczerpanie cieplne.

Jak uniknąć udaru cieplnego

W okresie aklimatyzacji należy pić wodę mineralną, napoje izotoniczne, w ilości co najmniej 3–4 litrów na dobę. W czasie adaptacji organizmu w strefie klimatu gorącego należy zwracać też szczególną uwagę na codzienną pracę i wypoczynek. Czynności wymagające wysiłku fizycznego, muszą być odpowiednio dozowane. Zwłaszcza przy wysokiej temperaturze i wilgotności powietrza wykonywanie czynności takich jak intensywna praca fizyczna, czy uprawianie sportu należy rozpoczynać wcześnie rano, robić przerwę w okresie najwyższych dziennych temperatur i nasłonecznienia, i kontynuować w je godzinach popołudniowych. Należy pamiętać też, że brak ochrony przeciwsłonecznej eksponowanych części ciała, leki hamujące wydzielanie potu (głównie leki przeciwhistaminowe podawane przy uczuleniach) i noszenie ubrania ze sztucznych, nieprzepuszczających powietrza tkanin mogą znacznie przyczynić się do powstania zaburzeń w klimacie gorącym.

Adaptacja klimatyczne – niskie temperatury

Z kolei najczęstszymi problemami zdrowotnymi związanymi z działaniem niskiej temperatury są hipotermia, odmrożenie, odmroziny, stopa okopowa, odwodnienie oraz zapalenie górnych dróg oddechowych. Wystąpieniu tych zaburzeń sprzyjają takie czynniki jak: ogólne warunki klimatyczne (temperatura otoczenia, prędkość wiatru, wilgotność, wysokość nad poziomem morza), nieprawidłowe żywienie, odwodnienie (któremu sprzyja spożywanie alkoholu i kawy), długa ekspozycja na zimno, słaba ogólna kondycja fizyczna, wreszcie brak doświadczenia i nieodpowiedni, często po prostu letni (!) ubiór i ekwipunek.

Z hipotermią mamy do czynienia wówczas, gdy nastąpi utrata ciepła, zaś temperatura ciała spadnie poniżej 35°C. Do jej wystąpienia może dojść przy niskiej temperaturze otoczenia, wietrznej pogodzie, pozostawaniu w mokrym i/lub przewiewnym ubraniu, kilkudziesieciominutowym kontakcie z zimną wodą (o temperaturze poniżej +10°C), dłuższym kontakcie z letnią wodą (o temperaturze poniżej +15°C).

Objawy hipotermii:

  • dreszcze,
  • senność,
  • oszołomienie,
  • nadpobudliwość,
  • splątanie,
  • spowolniała i niewyraźna mowa,
  • zaburzenia widzenia.

W stanie ciężkim następuje spowolnienie częstości akcji serca i spowolnienie i spłycenie oddechu, dreszcze ustępują, dochodzi do utraty przytomności. W razie braku działań ratowniczych hipotermia taka kończy się zgonem.

Postępowanie to głównie eliminacja czynników prowadzących do ochłodzenia ciała, rozebranie z mokrego ubrania, nałożenie suchej odzieży, przykrycie kocami, śpiworem, folią NRC, podanie ciepłych płynów do picia (jeśli pacjent jest przytomny).

Aklimatyzacja do nowej strefy czasowej

Pisaliśmy już wcześniej, przy okazji informacji o podróżach samolotem, o zmianie stref czasowych i wynikającej z tego potrzebie przystosowania się do nowego czasu. Omówiliśmy tam szczegółowo zespół nagłej zmiany strefy czasowej, z angielska zwany jet lagiem. Nawet jeśli nie wystąpią u nas po podróży objawy tego zespołu nie znaczy to, że nasz organizm nie potrzebuje adaptacji. Warto pamiętać, by po przylocie do nowego miejsca zacząć spożywać posiłki o godzinach typowych dla nowego czasu (nie kontynuować jedzenia w godzinach, w których jedliśmy w miejscu wylotu). Należy też od razu zacząć kłaść się do łóżka o nowych porach. Można przy tym wspomóc się dostępnymi na rynku preparatami zawierającymi melatoninę.

Aklimatyzacja do warunków wysokogórskich

Rejonem wysokogórskim określa się tereny powyżej 2500 m n.p.m. Każdego roku dziesiątki tysięcy miłośników narciarstwa, trekkingu, wspinaczki udaje się w góry, gdzie jeździ na nartach, często na wysokości ponad 3000 m n.p.m., bądź też zdobywa szczyty, niekiedy znacznie wyższe. Wszystkie z wymienionych grup ludzi stykają się z warunkami środowiskowymi charakteryzującymi się obniżonym ciśnieniem atmosferycznym, niedotlenieniem, niską temperaturą otoczenia oraz wzmożoną projekcją słoneczną.

Choroba wysokościowa (choroba d’Acosty, ang. acute mountain sickness, AMS) jest zespołem chorobowym spowodowanym brakiem adaptacji do warunków panujących na dużych wysokościach, gdzie dostępność tlenu w powietrzu, ze względu na rozrzedzenie atmosfery, zaczyna być za mała na potrzeby organizmu człowieka.

Pierwszymi objawami są zwykle:

  • bóle głowy,
  • nudności,
  • wymioty ,
  • jak też osłabienie,
  • brak apetytu,
  • zawroty głowy,
  • problemy z zaśnięciem.

Z objawów somatycznych najczęściej występujące to wzrost tętna i ciśnienia krwi, z następowym osłabieniem serca i spadkiem ciśnienia krwi. W ostrym stanie może dojść do obrzęku płuc i obrzęku mózgu. Aby uniknąć tych niebezpiecznych stanów należy pamiętać o zaplanowaniu prawidłowego okresu aklimatyzacji i odpowiednio stopniować obciążenia organizmu w górach.

Ten artykuł pokazuje, że aby podróż była udana, trzeba mieć naprawdę sporo wiedzy i czasu na odpowiednie przygotowanie. Podróżować trzeba przede wszystkim z głową, zwłaszcza wtedy, kiedy brakuje nam doświadczenia i udajemy się gdzieś po raz pierwszy.

Partnerzy

Kontakt

Organizator kampanii

unique work 

ul. Przeskok 2

00-032 Warszawa

tel.: (22) 403 60 68

e-mail: kontakt@uniquework.pl

Przejdź do paska narzędzi