Czy Europie grozi epidemia gorączki chikungunya? Cz.2

Czy Europie grozi epidemia gorączki chikungunya? Cz.2

Plaga komarów tygrysich we Francji.

Rozprzestrzenienie geograficzne gorączki chikungunya.

Gorączka chikungunya jest chorobą zakaźną wywoływaną przez wirusa z rodziny Togaviridae. Wirus jest przenoszony przez komary z rodzaju Aedes. Pierwsze zachorowania zanotowano w 1952 roku w Tanzanii i od tamtego momentu choroba dotarła na wszystkie kontynenty z wyjątkiem najzimniejszych miejsc na ziemi. W większości przypadków gorączka chikungunya przybiera postać epidemii, które dotykają od 1/3 do 3/4 ludności żyjącej w danym rejonie. Ostatnia wybuchła w Mombassie, w Kenii, gdzie w okresie od grudnia 2017 do lutego 2018 roku zanotowano ponad 450 przypadków. Czynnikami sprzyjającymi transmisji choroby jest ocieplenie klimatu przyspieszające namnażanie komarów oraz ich duża zdolność do adaptacji do życia w sztucznym środowisku stworzonym przez człowieka. Ciągle zwiększający się napływ ludzi do miast i tworzenie dużych skupisk ludności powoduje, że zwiększa się także liczba sztucznie tworzonych zbiorników wodnych, które komary skutecznie wykorzystują do składania jaj i rozmnażania. Do rzadkich sposobów transmisji gorączki chikungunya należy droga krwiopochodna. Np. zakłucie sprzętem medycznym skażonym krwią zawierającą cząstki wirusa oraz wertykalna (przeniesienie zakażenia z matki na płód).

Ryc. 1. Rozprzestrzenienie geograficzne wirusa chikungunya na świecie (wg Centrum Kontroli i Prewencji Chorób CDC w Atlancie, USA)

Objawy kliniczne gorączki chikungunya.

Chikungunya objawia się nagłym pojawieniem się gorączki, której towarzyszą bóle głowy, nudności oraz znaczne osłabienie ogólne. Dominującym objawem choroby są silne bóle mięśni i stawów, które prawie całkowicie uniemożliwiają wykonywanie jakichkolwiek ruchów. Nazwa choroby w języku Kimakonde oznacza „zgięty w pół”, co obrazuje nasilenie dolegliwości bólowych. W większości przypadków objawy choroby ustępują po kilku dniach. U niektórych pacjentów bóle stawów mogą utrzymywać się przez tygodnie, a nawet miesiące. Osoby w podeszłym wieku, które chorują na gorączkę chikungunya są w grupie wysokiego ryzyka rozwoju powikłań ocznych, neurologicznych i kardiologicznych, które mogą nasilić przebieg chorób przewlekłych i być przyczyną zgonu.

Rozpoznanie.

Obraz kliniczny gorączki chikungunya jest bardzo nieswoisty i przypomina wiele innych jednostek chorobowych takich jak np. denga, zika lub malaria. Ze względu na niespecyficzność obrazu klinicznego, zachorowanie na gorączkę chikungunya można potwierdzić jedynie za pomocą specjalistycznych testów laboratoryjnych. Praktyczne zastosowanie znalazły testy PCR (ang. polymerase chain reaction), które wykrywają materiał genetyczny wirusa i badania serologiczne ELISA (ang. enzyme-linked immunosorbent assay) na obecność przeciwciał przeciwwirusowych.

Leczenie.

Nie ma leku, który wykazuje aktywność przeciwwirusową. W leczeniu pacjentów z nasilonymi dolegliwościami zaleca się odpoczynek oraz terapię objawową z użyciem leków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych (paracetamol, acetaminofen, niesteroidowe leki przeciwzapalne).

Zapobieganie.

Najlepszym sposobem ochrony turystów przed gorączką chikungunya jest unikanie podróżowania na obszary z aktualnie trwającymi epidemiami. Dotyczy to głównie osób  starszych i przewlekle chorych, które są w grupie ryzyka ciężkiego przebiegu choroby. Jeżeli podróży nie można odroczyć, jedynym środkiem zmniejszającym ryzyko zachorowania jest właściwe stosowanie barier chroniących przed ukłuciami komarów (patrz: „Tylko uciążliwe czy może niebezpieczne? Sposoby zapobiegania ukłuciom komarów”). Głównym filarem programu ograniczania rozprzestrzeniania się gorączki chikungunya w rejonach endemicznych jest likwidacja sztucznych zbiorników wodnych będących siedliskami wektora.

Cz.1